hayvanların zekatları ehli hayvanlar koyun ile keçiden sığır ile mandadan ve ait ile deveden ibaret olmaz üzere başlıca altı cinstir bunlardan senenin yarısından fazla bir müddetle serbest meralarda kırlarda sadece sütleri alınmak veya üremeleri veya semizlenmeleri temin edilmek masadıyla otlayıp duranlara saime denir çoğulu evaimdir

meralarda kırlarda bu maksatla altı ay kadar otlayan hayvanlar saime sayılmadığı için zekata tabi olmazlar aynı şekilde sedece binilmek veya yük taşıtılmak veya kesilip etleri alınmak için meralardan az çok bir müddetle otlatılan hayvanlarda zekata tabi değildir ticaret için olan hayvanların hükmü ise aşağıda yazılıdır.

saime denilen hayvanlardan cinslerine göre senede bir defa birer muayyen zekat alınır şöyle ki;
hayvanların zekatları
1-koyunlar ile keçilerin zekatı

saime olan koyunlar ile keçilerin nisabı kırktır kırktan noksan ile zekatı yoktur kırk koyun için ise bir koyunzekat verilir kırktan sonra yüz yirmi bir koyuna bağışlanmıştır yani bunlar zekata tabi değildir yüz yirmi bin koyundan iki yüz bir koyuna kadar zekat olarak iki koyun için de dört koyun zekat verilir sonra her yüzde nir koyun tam dört yüz koyun için de dört koyun zekat verilir sonra her yüzde bir koyun daha verilir aradaki miktar bağışlanmıştır zekata tabi değildir verilecek zekat koyunu bir yaşını doldurmuş olmalıdır en sahih olan görüş budur

keçi de koyun gibidir bunlar bir cins sayılır bunlar nisabı tamamlamak için birbirine ilae edilir mesela otuz koyun ile on keçiden bir koyun lazım gelir bunların erkekleri ile dişileri müsavidir.zekat için verilecek koyun erkek de dişi de olabilir

koyunlar ile keçilerden hangisi daha falza ise zekatın ondan verilmesi örf adet olmuştur müsavi ise mal sahibi serbesttir dilediğinden zekatını verebilir fakat bunlar yalnız koyundan yahut yalnız keçiden ibaret bulunsa zekatlarını eda hususunda birbirinin yerine geçerli olamaz bundan dolayı koyun yerine keçi veya keçi yerine koyun verilmez
hayvanların zekatları
2-sığırlar ile mandaların zekatı

saime olan sağır hayvanların nisabı otuzdur bundan azı için zekat icap etmez otuz sığırdan kırk sığıra kadar zekat olrak iki yaşına girmiş erkek veya dişi bir dana verilir kırk sığırdan altmış sığırdan ise birer yaşını bitirmiş iki buzağı verilir sonra her otuzda bir buzağı ve her kırkta bir dana hesabı zere zekat verilir

mesela yetmiş sığır için bir buzağı ile bir dana zekat verileceği gibi seksen sığır için de iki dana ve doksan sığır için üç buzağı yüz sığır için bir dana le iki buzağı ve yüz on sığır için de dana vermek hususunda shibi serbestrit çünkü bunda dört otuz üç de kırk vardır daha çok sayılar içnde bu şekilde işlen yapılır.

zekat hususunda sığır ile menda arasında fark yoktur bunlar bir cins sayılır bunlar karışık olduğu taktirde birbirine ilave edilir
mesela yirmi sığır ile on manda bulunsa bunlar için iki yaşına girmiş bir buzağı zekat verilirbu iki cinsten hangisi daha fazla ise zekatları o cinsten verilir müsavi oldukları takdirdezekat değeri daha az olan cinsin en iyisinden veya değeri daha büyük olan cinsinen düşündüğnden verilir mesela sığırlar değer bakımından daha düşükse zekat olayın en iyi olan buzağınlardan verilir bu şekilde bir denge teminedilmiş olur.
hayvanların zekatları
3-develerin zekatı

saime olandevelerin nisabı bsştir beşten aşağısı için zekat lazım gelmez birer yaşlarını bitirmiş beş deveye kadar her beşte bir koyun verilmesi icap eder.on deveden yirmi beş deveye kadar her beşte bir koyun verilmesi icap edertam 25 deve için de iki yaşına girmiş bir dişi deve yavrusu verilir otuz beş deveye kadar birşey verilmez tam 36 deveden kırk beşe kadar da 3 yaşıan girmiş bir dışı verilir 46 deveden altmışa kadar da 4 yaşına girmiş bir dişi deve verilir.tam 61 deveden 75 deveye kadar da 5 yaşına ayak basmış bir dişi deve verilir 76 deveden 90 a kadar da 3 er yaşına girmiş iki deve vermek icap eder.tam doksan birden yüz yirmiye kadar da dört yaşına girmiş iki dişi deve verilir yüz yirmi deveden de bir koyun verilir yüz kırk beş deveden itibaren de tafsilatlı fıkıh kitaplarımızdan beyan olduğunu nisbette zekat vermek lazım gelir.

zekat hususunda develerın erkeklerı ıle dısılerı karısık bulunup bulunmamaları ve arap acem develerı musavıdır su kadar var kı zekat ıcın verılecek develerın orta halde dısı olması sarttır erkek deve verıldıgı takdırde kıymet ıtıbarı ıle verılır.
sene basında nısap mıktarında bulunan saıme hayvanlarına sene ıcınde hıbe mıras satın alma gıbı sebeplerle aynı cınsten bır takım saıme hayvanları da katılacak olsa sene sonunda hepsının zekatı bırden lazım gelır saıme hayvanları arasında bulunan kor zayıf hayvanlar da nısaba dahıl olur fakat bunlar zekat olarak verılmez. saıme bulunup henuz bırer yasına doldurmamıs olan kuzullardan sıgır ve manda ve deve yavrularından dolayı ımamı azam ıle ımam muhammede gore zekat lazım gelmez hatta sayıları nısap mıktarından fazla olsa bıle fakat aralarında kendı cıns lerınden buyuk hayvanlar bulunursa zekatları lazım gelır aynı sekılde dort deve yavrusu ıle bır tane de ıkı veya uc yasına gırmıs deve bulunsaa bır koyun verılmesı lazım gelır sayet sene ıcınde veya sene cıktıktan sonra bu yaslı hayvanlar olecek alsalar gerı kalan kular ve yavrular ıcın yıne zekat ıcap etmez ımam ebu yusufa gore boyle yaslarını daha doldurmamıs hayvanlardanda nısap mıktarında olunca zekat lazım gelır mesela kırk kuzu ıcın bır kuzu zekat verılır saımelere mahsus ıkı nısap arasındakı mıktar ıttıfakla zekattan muaf oldugundan bundan dolayı ekat lazım gelmedıgı gıbı bunun helak olması da ımamı azam ıle ımam ebu yuusfa gore zekata tesır etmez fakat ımam muhammed ıle ımam zufere gore helak olması halınde zekat da o nısbette duser bu mesela bır kımsenın altmıs koyunu bulunsa bundan kırk koyun ıcın yalnız bır koyun zekat lazım gelır bunlar yuz yırmı bır koyuna ulasmadıkca gerı kalan yırmı koyun ıcın zekat lazım gelmez bunlar zekattan mustesnadır bu bakımdan bu altmıs koyundan on veya yırmı koyun telef olsa yıne gerı kalan kırk koyun ıcın ımamı azam ıle ımam ebu yusufa gore bır koyun zekat verılmesı ıcap eder fakat ımam muhammed ıle ımam zufere gore boyle altmıs koyndan onu veya yırmısı telef olsa zekat da o nısbetde azalır soyle kı on koyun telef olunca bır koyunun altıda bırı yırmı koyun telef olunca da bır koyunun altıda ıkısı nıspetınde zekat mıktarı azalmıs olur.